Wskazniki i normy laboratoryjne dla psa

W artykule przedstawiamy wskazniki i normy laboratoryjne wyników badań krwi, oraz moczu dla organizmu zdrowego psa.

 

1.Wartości fizjologiczne parametrów krwi psów:

1/ Erytrocyty: 5,5-8,9 T/l (=1012/l) - erytrocytoza może świadczyć o schorzeniach szpiku kostnego,
2/ Hematokryt: 0,37-0,55 %x0,01 - wielkość hematokrytu jest mocno związana z ilością wody w organiźmie i daje nam ocenę stopnia odwodnienia organizmu, rozpoznanie niedokrwistości, wzrost hematokrytu może świadczyć o schorzeniach serca i płuc, zwyrodnieniu śledziony, diagnozuje też nowotwór kory nadnerczy (zespół Cushinga), spadek hematokrytu może świadczyć o schorzeniach narządowych (wątroby, nerek lub białaczce), niedożywieniu lub anemii,
3/ Hemoglobina: 7,5-11,8 mmol/l - wpływa na wielkość hematokrytu, pozwala diagnozować niedokrwistości
4/ Leukocyty: 7,0-15,0 G/l - leukocytoza (wzrost liczby) może świadczyć o ostrych zakażeniach i uszkodzeniach tkanek, alergii, hemolizie, zaburzeniach i schorzeniach przemiany materii, przekarmieniu; leukopenia (za niska liczba) - przewlekłe zakażenia, przewlekła uremia, choroby wirusowe, zespół Cushinga, wyczerpanie układu limfatycznego, zatrucia, aleukemiczne białaczki, odczyny polekowe (cytostatyki, estrogeny, chloramfenikol, furazolidon),
5/ Metamielocyty: 0-1 %,
6/ Pałeczki: 0-3%,
7/ Segmenty: 60-77%,
8/ Eozynofile: 0-10%,
9/ Bazofile: 0-1%,
10/ Limfocyty: 12-37% - limfocytoza (wzrost liczby) może świadczyć o zakażeniach wirusowych, bądź jest wynikiem stresu; limfopenia (niedobór limfocytów) - terapia kortykosterydami, cytostatykami, zakażenia wirusowe, zespół Cushinga, przewlekła uremia (mocznica),
11/ Monocyty: 3-10% - monocytoza (wartość podniesiona) może świadczyć o chorobach zakaźnych i przewlekłych zapaleniach, białaczce monocytarnej psów, a może być wynikiem stresu lub terapii kortykosterydowej; monocytopenia (poniżej normy) - wynik terapii kortykosterydowej lub ostre stadia chorób zakaźnych
12/ Płytki krwi: 200-500 G/l - trombocytopenia -zmniejszona liczba płytek krwi może powodować skłonności do krwawień, zaburzenia krzepliwości krwi, wynik wstrząsu endotoksycznego
13/ OB (odczyn Biernackiego) 0-6 / 60 min - szybkośc sedymentacji krwinek - wartość podwyższona może świadczyć o stanach zapalnych, zakażeniach wirusowych lub nowotworowych zmianach plazmocytów; wartość obniżona - schorzenia wątroby, wychudzenie i stany wycieńczenia, zaburzenia syntezy białek
14/ Mocznik: 3,3-8,9 mmol/l - oznaczamy zawsze łącznie z kreatyniną, wzrost poziomu: przednerkowy - żywienie, leki; nerkowy: niewydolność nerek, nowotwory nerek; pozanerkowy: uszkodzenia dróg moczowych; spadek poziomu: hepatopatie
15/ Kreatynina: 88-159 ?mol/l
16/ Kwas moczowy: <24 ?mol/l
17/ Amoniak: <32 ?mol/l - normalnie w wątrobie przetwarzany jest na mocznik - wzrost w surowicy: przewlekłe zapalenia wątroby, zwłóknienie, marskość, ostre ogniska martwicze, zespół hepatocefalny,
18/ GOT (Aspat): 5-50 U/l - przy wirusowym zapaleniu wątroby wzrasta do poziomu 2-4tyś.U/l
19/ GPT (Alat): 9-70 U/l - wzrost kilku do dziesięciu razy ponad normę świadczy o zapaleniu wątroby, a przekroczenie normy kilkudziesięciokrotne wskazuje na toksyczną martwicę wątroby. Uwaga, wyniki podnosi terapia glikokortykosterydowa, leki przeciwpadaczkowe. Okres półtrwania GPT we krwi psa wynosi 4 dni.
20/ gamma GT: 1-12 U/l - (GGT, GGTP, gammaglutamylotranspeptydaza)- jest enzymem wskaźnikowym przy cholestazie
21/ GLDH: 1-10 U/l(dehydrogenaza glutaminianowa) - znaczny wzrost wskazuje na uszkodzenie wątroby, niewielki wzrost może sugerować zastój krwi w wątrobie z powodu niewydolności krążenia
22/ FA (fosfataza alkaliczna, ALP): 20-190 U/l - wespół z GGT jest wskaźnikiem cholestazy
23/ Białko całkowite: 56-71 g/l -
24/ Albuminy: 31-41 g/l
25/ Globuliny: 25-30 g/l (białka związane z procesami odpornościowymi i zapalnymi) - wzrost może sugerować przewlekły stan zapalny wątroby; spadek poziomu może świadczyć o marskości wątroby
26/ Bilirubina całkowita: 0-3,4 ?mol/l - jej wzrost wraz z b.bezpośrednią obserwujemy przy żółtaczce hemolitycznej; żółtaczka wątrobowa (wzrost b. bezpośredniej i urobilinogenu nieznaczny)
27/ Bilirubina bezpośrednia (związana): 0-0,3 ?mol/l
28/ Diastaza (amylaza): 388-1730 U/l
29/ Lipaza: 268-1769 U/l - w przypadku ostrej martwicy trzustki dochodzi do 2-7krotnego wzrostu aktywności lipazy we krwi w ciągu pierwszych 48 godzin
30/ Trójglicerydy: 0,2-1,3 mmol/l - wysokie stężenie może świadczyć o zapaleniu trzustki
31/ Glukoza: 3,7-5,8 mmol/l - wskaźnik funkcjonowania trzustki - podwyższony poziom przy zespole Cushinga, cukrzycy i encefalopatiach (wścieklizna, nosówka, chroba bornajska)
32/ Cholesterol: 3,3-9,3 mmol/l - wzrost obserwujemy przy zapaleniu wątroby z hyperlipidemią oraz niedoczynności tarczycy; spadek poziomu obserwujemy przy nadczynności tarczycy, marskości i martwicy toksycznej wątroby
33/ Na: 140-153 mmol/l
34/ K: 3,76-5,22 mmol/l
35/ Cl: 106-119 mmol/l
36/ Ca: 2,25-3,0 mmol/l
37/ Mg: 0,7-1,19 mmol/l
38/ P nieorg.: 1,35-2,87 mmol/l
39/ Czas protrombinowy: 8-12 s
40/ Kwasy żółciowe: 10-25 ?mol/l (produkt metabolizmu cholesterolu) - obrazują recyrkulację wątrobowo-jelitową i są pomocne w diagnozowaniu zespolenia wrotnego obocznego u psów (poziom poposiłkowy wzrasta kilkunastokrotnie)
41/ Fibrynogen: 1-4 g/l
42/ Amylaza: 388-1730 U/l - wzrost (nawet kilkunastokrotny) świadczy o ostrym zapaleniu trzustki, ale występuje też przy niedrożności jelit, zapaleniu otrzewnej, niewydolności nerek, niedrożności przewodów ślinowych; znaczne obniżenie aktywności amylazy może sugerować martwicę trzustki,
43/ Urobilinogen w surowicy krwi - diagnozowanie cukrzycy
44/ Insulina 6-22 ?U/ml - obniżenie poziomu z reguły jest przyczyną cukrzycy insulinozależnej, obniżenie poziomu może świadczyć o rozroście nowotworowym (insulinoma).

2. Parametry moczu psa:

1/ Prawidłowa objętość wydalana: 25-35ml/kg m.c./dobę - zwiększanie ilości wydalanego moczu może świadczyć o procesach zapalnych nerek, wątroby lub zespole Cushinga lecz w tych przypadkach następuje obniżenie ciężaru właściwego moczu; inaczej jest w przypadku cukrzycy, która zwiększa ilość wydalanego moczu ale też stężenie glukozy w moczu; zmniejszenie ilości wydalanego moczu może świadczyć o zaburzeniach drożności przewodów moczowych, ostrej niewydolności nerek, niewydolności mięśnia sercowego lub odwodnieniu organizmu
2/ Fizjologiczne pH moczu: 5,5-6,5 - ze względu na dietę wysokobiałkową pochodzenia zwierzęcego normalny odczyn oscyluje wokół lekko kwaśnego; wzrost pH w kierunku zasadowego świadczy o np.infekcjach bakteryjnych dróg moczowych (E. coli, Proteus, Pseudomonas, Corynebacterium renale, Staphylococcus)i może prowadzić do pogłębiania stanu zapalnego i wytrącania się substancji mineralnych
3/ Mocznik: 10-30 g/24 godziny - zmniejszone wydalanie obserwujemy przy niewydolności nerek
4/ Chlorki w moczu: 130-250 mmol/24 godz.
5/ Ciężar właściwy: 1,001-1,040 - mówi nam o zdolności zwrotnego wchłaniania wody w nefronach, a więc wzrost ciężaru właściwego może świadczyć o ostrym zapaleniu nerek, odwodnieniu a także pośrednio o cukrzycy lub gorączce; spadek ciężaru właściwego obserwujemy przy moczówce prostej, przewlekłej niewydolności nerek, pyometrze.
6/ Klirens kreatyniny: 1,5-4,5 ml/min./kg - służy nam do bardzo wczesnej diagnostyki niewydolności nerek
7/ Bilirubina - wskazuje na schorzenia wątroby lub żółtaczkę hemolityczną,
8/ Urobilinogen - do różnicowania żółtaczek
9/ Hematuria - wydalanie erytrocytów w moczu - może świadczyć o ostrym zpaleniu nerek, kamieniach w drogach moczowych, nowotworach nerek i dróg moczowych, pasożytach w drogach moczowych
10/ Hemoglobinuria - rozpad erytrocytów - może świadczyć o chorobach zakaźnych, zatruciu kumaryną, zakażeniu pierwotniakami Babesia czy leptospirozie,
11/ Mioglobinuria - może świadczyć o schorzeniach mięśni
12/ Białko w moczu zasadniczo nie występuje, lecz w pewnych sytuacjach może być dla nas wskaźnikiem. Nieznaczny białkomocz występuje chwilowo np. po znacznym wysiłku, gorączce, przebywaniu w bardzo niskich lub wysokich temperaturach, w fazie estrus; białkomocz znikomy (0,5g/l lub "+") może być wynikiem obecności elementów morfotycznych (nabłonki, krwinki, plemniki)- białkomocz zanerkowy; może też być efektem zapalenia nerek - białkomocz nerkowy. Mierny białkomocz (0,5-3,5g/l lub "++ do +++") wskazuje na glomeluropatie różnego tła. Bardzo silny białkomocz (>3,5g/l lub "++++") wskazuje na uszkodzenia nerek.
13/ Cukier w moczu fizjologicznie nie powinien się pojawiać. Obecność glukozy w moczu (glukozuria) wskazuje na cukrzycę, zespół Fanconiego lub schorzenia kanalika bliższego nefronu.
14/ Leukocyty - w obrazie mikroskopowym normalnie występują pojedyncze; jeżeli występują w większej ilości to wskazują na toczące się procesy zapalne. Jeżeli występują tylko one w dużej ilości to proces zapalny dotyczy dróg rodnych, prostaty lub napletka.
15/ Kryształy w osadzie moczu - występują w wyniku toczacych się procesów zapalnych, błędów żywieniowych, zaburzeń przemiany materii, predyspozycji genetycznych i osobniczych. Dzielimy je na te, które krystalizują przy pH kwaśnym i obojętnym: szczawiny wapnia (oxalate), kwas moczowy, moczany, cystyna; i te, które krystalizują w środowisku zasadowym: fosforany amonowo-magnezowe (struvit), węglan wapnia, fosforan wapnia i magnezu, moczan amonu
Szczawian wapnia pojawia się przy zbyt dużej ilości wapnia w diecie, hyperwitaminozie wit. D oraz przy zbyt kwaśnym moczu (dieta), nie poddają się rozuszczaniu. Fosforany amonowo-magnezowe dają się rozpuścić przy pomocy diety zakwaszającej (np. wit. C) i pojawiają się z powodu infekcji bakteryjnych dróg moczowych lub nadmiernej podaży Mg w diecie. Kryształy kwasu moczowego - moczany - pojawiają się gdy dochodzi do śródmiąższowego zapalenia nerek, białaczki lub zespolnia wrotnego obocznego. Cystyna krystalizuje w przypadkach zaburzeń resorpcji zwrotnej w nefronach lub zbyt małej podaży Mg przy dużej podaży metioniny.

Podstawowe problemy związane z odchyleniami od norm laboratoryjnych.
 

1/ Amylaza i lipaza:
znaczny wzrost aktywności często wskazuje na choroby trzustki (martwica, zapalenie trzustki), łagodny wzrost sugeruje zmniejszoną filtrację kłębuszkową, nadczynność kory nadnerczy, glukokortykoidy egzogenne, choroba żołądkowo-jelitowa; rzadziej znaczny wzrost sugeruje nowotwór lub niedrożność przewodu trzustkowego.
2/ Azotemia - wzrost stężenia mocznika, azotu i kreatyniny w osoczu - częste przyczyny:
- przednerkowe: zwiększona produkcja amoniaku a co za tym idzie mocznika (dieta wysokobiałkowa - łagodny wzrost), odwodnienie, hipowolemia (zmniejszenie masy płynu w obiegu), obniżona perfuzja nerkowa (wskaźnik tempa przemieszczania się krwi w tkankach) - zastoinowa niewydolność serca, niedoczynność kory nadnerczy, diureza osmotyczna w cukrzycy, ropomacicze, wymioty i biegunka;
- nerkowe: ostra bądź przewlekła niewydolność nerek;
- zanerkowe: zatkanie szyjki pęcherza lub cewki moczowej przez kamienie;
rzadkie przyczyny:
- przednerkowe: zwiększona produkcja amoniaku a zatem i mocznika przez krwawienie z żołądka lub jelit, nasilony katabolizm (gorączka, tetracykliny), odwodnienie przez moczówkę prostą (przez ograniczenie wody), nadmierną diurezę, nadmiar glukokortykoidów, wstrząs krwotoczny;
- zanerkowa: nagromadzenie się moczu w jamie otrzewnowej przez np. przerwanie moczowodów.
UWAGA: oznaczenie kreatyniny podczas żółtaczki jest niewiarygodne. Dodatkowo zaleca się oznaczenie fosforu w surowicy oraz stosunku białka do kreatyniny w moczu.
3/ Kwasy żółciowe: - częste przyczyny podwyższenia stężenia:
- znaczne podwyższenie: choroba z cholestazą (zastojem żółci), zespolenie wrotno-czcze, również wrodzone, dysplazja mikronaczyniowa, wtórne zespolenie wrotno-czcze spowodowane pierwotnym uszkodzeniem wątroby, choroba komórek wątroby;
średnie podwyższenie: choroba hepatocytów bez żółtaczki;
łagodne podwyższenie: wtórne choroby wątroby, hepatopatia steroidowa, jatrogenna (poleczeniowa lub pozabiegowa) nadczynność kory nadnerczy, hepatopatia wakuolarna.
4/ Wapń:
- hiperkalcemia - podwyższone stężenie wapnia całkowitego w surowicy często znaczny wzrost powodowany jest przez nowotwór złośliwy związany z produkcją białka pokrewnego do parathormonu, gruczolak zatoki przyodbytowej, limfosarcoma; nieznaczny wzrost może być spowodowany przez odwodnienie, okres wzrostu młodych psów;
rzadkie przyczyny: znaczny wzrost - choroby ziarniakowe (np. blastomykoza), guzy gruczołów mlekowych, mięsaki, pierwotna nadczynność przytarczyc, zatrucie witaminą D (kalcipotrien, cholekalcyferol - rodentycydy, zatrucie jaśminem, przedawkowanie); nieznaczny wzrost - nadmiar w pokarmie, niedoczynność kory nadnerczy, choroba osteolityczna (np. ropne zapalenie szpiku kostnego), niewydolność nerek.
- hipokalcemia - obniżone stężenie wapnia w surowicy - częste przyczyny: rzucawka, hipoproteinemia, hipoalbuminemia; rzadko: niewydolność nerek, zasadowica, zatrucie glikolem etylenowym, duża ilość fosforu w diecie, zespół Fanconiego i kanalikowa kwasica nerkowa, hipowitaminoza D, nadmierna dawka fosforanów, zaburzenia wchłaniania, martwica mięśni, martwicowe zapalenie trzustki, usunięcie przytarczyc, pierwotna niedoczynność przytarczyc, wtórna nerkowa nadczynność przytarczyc, guz komórek C tarczycy.
5/ Glukoza:
- hiperglikemia - znacznie podniesiony poziom cukru wskazuje na cukrzycę; nieznaczny wzrost poziomu może być spowodowany przez: akromegalię, ostre zapalenie trzustki, reakcje na leki, zatrucie glikolem etylenowym, kortykosteroidy egzogenne, nadczynność kory nadnerczy, progestageny, stres, ksylazyna.
- hipoglikemia - zbyt niskie stężenie glukozy może powodować przedawkowanie insuliny u cukrzyków lub insulinoma (endokrynny guz trzustki, wyspiak); rzadkimi przyczynami są: choroba wątroby w końcowym stadium, niedoczynność kory nadnerczy, choroby ze spichrzaniem glikogenu, hipoglikemia młodzieńcza lub u psów polujących, posocznica, ciąża.
6/ Lipidy, cholesterol:
- hiperlipidemia, hipercholesterolemia często powodowana jest przez: cukrzycę, zbyt bogatą dietę, glukokortykoidy egzogenne, nadczynność kory nadnerczy, niedoczynność tarczycy, zapalenie trzustki, poposiłkowy wzrost poziomu lipidów (dlatego ważna jest procedura pomiaru!); rzadko spotykane przyczyny to: niedrożność dróg żółciowych, zespół nerczycowy (choroba zapalna kłębuszków nerkowych), pierwotna hiperrlipidemia.
- hipocholesterolemia może być powodowana przez: niedoczynność kory nadnerczy, głodzenie, zewnątrzwydzielnicza niewydolność trzustki, choroby jelit, zwłaszcza limfangiektazja (nieprawidłowe rozszerzenie naczyń chłonnych jelit), niewydolność wątroby.
7/ Potas:
- hiperkalemia czyli podwyższony poziom potasu jest często powodowany przez: znaczny wzrost - ostra niewydolność nerek z anurią/oligurią, cukrzycowa kwasica ketonowa, niedoczynność kory nadnerczy, pęknięcie dróg moczowych, niedrożność dróg moczowych; nieznaczny wzrost - kwasica, przewlekła niewydolność nerek, odwodnienie. Rzadkie przyczyny: ostry rozpad guza, powypadkowe rozsiane uszkodzenie tkanek, leki (propranolol), perforacja jelit, hemoliza u rasy Akita, niedobór aldosteronu, zakażenie Trichuris (włosogłówka).
- hipokalemia czyli obniżony poziom potasu często spowodowany jest przez: utratę apetytu, wymioty, biegunkę, przewlekłą niewydolność nerek, leczenie insuliną, leczenie diuretykami pętlowymi; rzadkimi przyczynami są: zasadowica, diureza po zatkaniu, nieznaczna nadczynność kory nadnerczy, zespół Fanconiego, kanalikowa kwasica nerkowa, pierwotny nadmiar aldosteronu.
8/ Sód:
- hipernatremia czyli podwyższony poziom często spowodowany jest przez: odwodnienie, biegunka, nieznaczna nadczynność kory nadnerczy, diureza osmotyczna (glukoza, mannitol), diureza po zatkaniu, niewydolność nerek, duże dawki soli, wymioty; rzadkie przyczyny: moczówka prosta, poparzenia, zmniejszenie lub utrata pragnienia, choroba ośrodkowego układu nerwowego, nadmiar aldosteronu, zwiększona podaż soli.
- hiponatremia często występuje wskutek: cukrzycy, niedoczynności kory nadnerczy, chorobach wątroby, podania 5% wlewu dekstrozy, zastoinowej niewydolności serca.
9/ Białko całkowite (albuminy i globuliny):
- hipoproteinemia (hipoalbuminemia): często występuje wskutek: krwawienia zewnętrznego, zaburzenia czynności wątroby (zespolenie wrotno-czcze, choroba hepatocytów), enteropatia białkogubna czyli np. chorobowe uszkodzenie śluzówki jelit i utrata białka przez przewód pokarmowy (choroba zapalna jelit, tęgoryjce Ancylostoma), nefropatia białkogubna np. przez kłębuszkowe zapalenie nerek. Rzadkie przyczyny: zewnątrzwydzielnicza niewydolność trzustki, poparzenia, owrzodzenia jelit i żołądka, limfangiektazja, amyloidoza.
- hiperglobulinemia: często powodowana jest przez: przewlekłe choroby zapalne i zakaźne, odwodnienie (zagęszczenie krwi), rzadko przez erlichiozę (Erlichia - riketsja pasożytująca wewnątrz leukocytów, powoduje psią gorączkę krwotoczną inaczej dur plamisty psów).
- aminotransferaza alaninowa ALT: przyczyny wzrostu aktywności: zewnętrzne - użycie barbituranów lub glukokortykoidów; wewnętrzne - pierwotna choroba wątroby, wtórne uszkodzenie wątroby przez: miejscową chorobę zapalną lub nowotworową, ogólną chorobę zapalną lub immunologiczną, cukrzycę, endokrynopatie, posocznicę, nadczynność kory nadnerczy, niedokrwistość hemolityczną.
- aminotransferaza asparginianowa AST: wzrasta z powodu uszkodzenia wątroby lub mięśni (izoenzymy mięśniowe).
- fosfataza zasadowa ALP i GGT: czułe wskaźniki chorób z zastojem żółci, przyczyny: niedrożność przewodu żółciowego, zapalenie dróg żółciowych, kamienie żółciowe, guzy, zapalenie trzustki, pierwotna choroba wątroby; powodem może też być wzrost kości (nieznaczny i bez izoenzymu GGT) jak również: nowotwór kości, cukrzyca, złamania, nadczynność przytarczyc, zapalenie szpiku kostnego, młode psy rosnące.
- pancytopenia - spadek całkowitej liczby krążących we krwi erytrocytów, leukocytów i płytek krwi na skutek choroby szpiku kostnego; częste przyczyny: parwowiroza, chłoniakomięsak, zatrucie estrogenami; rzadko: erlichioza, białaczka, aplazja szpiku (w wyniku niewydolności szpiku - niedobór elementów morfologicznych krwi), dysplazja szpiku (dotyczy układów erytrocytowego, mieloidalnego i płytkowego), zwłóknienie szpiku, szpiczak, martwica szpiku.


Pacjenci Nasza ekipa tn_10 Nasza ekipa Nietypowy pacjent na badaniu rtg W chorobie zgodnie razem Kamila Idzikowska 100_1197 Nina Mentlak - Tomczyk Zdjęcie0412
Odsłon : 300228
Odwiedza nas teraz 31 gości